Voorbij de verschillen kijken

januari 2, 2015

astrologieMensen verschillen van nature, dat kan iedereen met meer dan 1 kind je vertellen. En deze verschillen houden ons enorm bezig. We willen weten hoe we anders zijn dan anderen en hoe anderen anders zijn dan wij. Dit is de aantrekkingskracht van persoonlijkheidsmodellen zoals mbti, enneagram, kernkwaliteiten en Belbin. Ze lijken ons iets belangrijks te vertellen over onszelf en over anderen. Deze focus op verschillen kan echter tot belangrijke inschattingsfouten leiden waar het gaat om zaken als samenwerking en talentontwikkeling.

Lees de rest van dit artikel »

Advertenties

Natie der navelstaarders

februari 26, 2014

navelWaarom je hart volgen je niet altijd gelukkig maakt en soms een onverantwoorde keuze is.

Na de 16e verjaardag van mijn oudste was werk een bijna dagelijks onderwerp van gesprek bij ons thuis. Ik ben van de ouderwetse stempel die vind dat als je iets leuks wilt, je er voor moet werken. Dus toen hij vroeg om een nieuwe en nog mooiere smartphone wees ik hem richting de lokale supermarkt en de prachtige perspectieven in het vakkenvullersvak. Zijn antwoord: maar dat lijkt me niet leuk en het is toch belangrijk dat je iets doet wat je leuk vind. Mijn antwoord: ga eerst maar eens je eigen geld verdienen.

Hoe kwam deze knul van 16 op het idee dat het belangrijk is iets te doen wat je leuk vind? Ik kan mij niet herinneren ooit dergelijke vreemdsoortige gedachten te hebben gehad toen ik op die leeftijd werk zocht. Zijn opmerking lijkt voort te komen uit een ideologie die de laatste decennia aan populariteit heeft gewonnen en grossiert in uitspraken als ‘doen waar je hart ligt’ en ‘je passie volgen’. Hier zou de sleutel tot persoonlijk geluk en effectiviteit liggen. Dit is echter slechts een aanname, een aanname die ongemerkt de status van waarheid heeft gekregen. Onterecht. Lees de rest van dit artikel »


Kom uit je hok

februari 15, 2014

hokjesDe laatste tijd loop ik weer overal tegen testjes aan die mensen in hokjes stoppen. Is het niet MBTI of Eneagram, dan zijn het wel kleuren waar men zich in hult. Het maakt alles lekker overzichtelijk, je kunt mensen plaatsten en hebt een handleiding voor hoe met ze om te gaan. Bij nadere inspectie blijken deze hokjes geen enkele toegevoegde waarde te hebben. Ze vertellen je niets over een persoon en zetten je zelfs op het verkeerde been. 

Lees de rest van dit artikel »


Bazen met de billen bloot

januari 21, 2013

billenRegelmatig krijg ik de vraag of leiderschap iets is dat je kunt leren, of waarvoor je in de wieg gelegd moet zijn. De vraag weerspiegelt de oude nature-nurture discussie in de psychologie: zijn eigenschappen aangeboren (nature) of aangeleerd (nurture). In de huidige wetenschap is deze discussie een gepasseerd station. Niets is zuiver aangeboren of aangeleerd, in alles spelen beide een rol. De vraag is niet meer nature of nurture, maar hoe interacteren ze.

Lees de rest van dit artikel »


Natuurlijke leiders

december 17, 2010

Goed leiderschap is de sleutel tot succes in organisaties. Maar organisaties zijn vaak meer op zoek naar mensen die “het kunnen”, dan naar mensen die “kunnen excelleren”. De oplossing voor dit probleem is gelegen in een terugkeer naar een meer natuurlijke manier van leiderschap.

Kapitein Marco Kroon ontving in 2009 de militaire Willemsorde voor “zijn optreden als leider, als militair en als mens tijdens de hele missie”. In 2006 leidde hij een groep commando’s door zware vuurgevechten in Afghanistan, waarbij hij zijn eigen leven op het spel zette om dat van zijn mannen te redden. Zijn optreden geldt als een schoolvoorbeeld van leiderschap. De periode na zijn onderscheiding verliep echter een stuk minder glorieus. Als cafébaas liet de kapitein een paar flinke steken vallen, wat zelfs resulteerde in strafrechtelijke vervolging. Hoe kon zo’n toonbeeld van leiderschap er zo’n zootje van maken?

Lees verder >>



Kunnen of kunnen verkopen

september 23, 2010

Mensen die inhoudelijk erg goed zijn, zijn niet zelden slecht in dit te verkopen. Mogelijk is ook het omgekeerde waar: dat mensen die erg goed zijn in zichzelf te verkopen, inhoudelijk zwak zijn. Een kijkje bij onze voorouders kan verklaren waarom experts vaak slecht zijn in zich te verkopen en verkopers soms geen echte experts.

Lang geleden drukte een oude rot mij op het hart dat hij zoveel mensen zag die heel veel kunnen en weinig doen, en zo veel mensen die niks kunnen en alles doen. Hij doelde hier niet op een gebrek aan wilskracht of motivatie bij het meer getalenteerde volksdeel, maar op hun schijnbare onvermogen zichzelf te verkopen. Het is natuurlijk geen onbekend fenomeen dat  mensen met veel passie voor de inhoud hier moeite mee hebben. De oude rot ging echter een stap verder en suggereerde dat de mensen met weinig inhoud des te beter zijn in zichzelf te verkopen. Alsof goed zijn en jezelf kunnen verkopen tegengestelde kwaliteiten zijn.

De expert spoorzoeker
Dit vreemde verschijnsel kan mogelijk verklaard worden vanuit onze evolutionaire geschiedenis. Mensen hebben altijd in kleine hechte groepen geleefd met veel sociale controle. Wanneer iemand beter dan gemiddeld was in speerwerpen of spoorzoeken dan viel dit vanzelf op. Dit was ook in het belang van de groep, je wilt immers de juiste persoon op de juiste plek (taakverdeling is al zo oud als de mensheid). Opscheppen is ook al zo oud als de mensheid, maar wanneer anderen je van kleins af aan iedere dag zien zal de waarde van opscheppen beperkt zijn. Iets kunnen is belangrijker dan jezelf kunnen verkopen. Dit was gedurende 90% van het bestaan van de mensheid de norm.

Jezelf verkopen
Wanneer groepen groter worden, er minder sociale controle is of wanneer je met vreemden te maken hebt verandert de situatie. Opscheppen of jezelf slim verkopen kan hier een veel grotere waarde hebben. Eerste indrukken bieden unieke kansen voor manipulatie. Wie natuurlijk vooral kunnen profiteren van deze situatie zijn de mensen die niet al teveel in hun mars hebben. Iemand die iets kan, kan dit gewoon laten zien. Iemand die weinig kan, maakt nog een kans door een goed verhaal over zichzelf te vertellen. Evolutie gaat in belangrijke mate over de keuzes waar de energie in te investeren. Energie is altijd beperkt en evolutie zorgt er voor dat dieren deze keuzes slim maken. In dit geval is het de keuze om te investeren in inhoud (kunnen) of presentatie (kunnen verkopen). Waar zal het zwaartepunt gelegd worden? Wanneer sociale controle laag is en expertise laag, levert het meer op om te investeren in het vermogen jezelf te verkopen.

Wanneer kwaliteiten en het vermogen jezelf te verkopen inderdaad tegengesteld zijn, heeft dit vergaande consequenties voor werving en selectie. Zowel CV’s als interviews gaan vooral over hoe goed iemand zichzelf kan verkopen. Zelfs aantoonbare werkervaring zegt vaak weinig over wat iemand kan. 10 Jaar ervaring als leidinggevende zegt niets over leidinggevende kwaliteiten (het zegt alleen iets over het vermogen de baan te behouden). Maar je kunt er natuurlijk wel een mooi verhaal van maken.

Achter het gordijn spelen
Wat is de oplossing? De belangrijkste stap is de invloed van presentatie in selectieproces elimineren. Neem bijvoorbeeld selectieprocedures bij orkesten. Aspirant orkestleden spelen achter een scherm zodat het beoordelend comité de aspirant niet kan zien. Een van de meest zichtbare gevolgen hiervan is de toename van het aantal vrouwen in orkesten.

De HR functionaris zal hier een beetje wetenschapper moeten worden. Hij zal moeten onderzoeken wat daadwerkelijk voorspellend is voor prestatie en hoe daar op een betrouwbare manier inzicht in te krijgen. Traditionele methoden als het CV’s vallen dan vrij snel af, inclusief elke test die te manipuleren is (wat het merendeel is). Het vinden van een betrouwbare methode is een flinke uitdaging, het alternatief is echter vallen voor het mooie verhaal (en bijna de helft van de mensen liegt op z’n CV).


Instinct of competentie

december 7, 2009

Wordt de manier waarop iemand communiceert bepaalt door zijn competenties, of door de situatie waarin hij zich bevind? Te weinig oog voor omstandigheden maakt dat training in communicatievaardigheden vaak een laag rendement heeft. In dit artikel lees je waarom.

Recent werd ik gevraagd als trainer te helpen bij het verbeteren van de communicatie tussen twee afdelingen. Uit onderzoek was gebleken dat er onderling slecht werd gecommuniceerd en er broodnodig aan de communicatieve skills moest worden gewerkt. Een middagje hummen, doorvragen en bijspijkeren over zenders en ontvangers.

Communicatiepatronen worden over het algemeen gezien als een eigenschap van de persoon. Dit kan iemands persoonlijkheid zijn (type persoonlijkheden die op hun manier communiceren) of wat iemand geleerd heeft (communicatievaardigheden). Vanuit een biologisch perspectief is een communicatiepatroon in essentie echter iets anders: een instinctieve reactie.

Als je iemand niet vertrouwt, laat je dan altijd het achterste van je tong zien? Praat je hetzelfde tegen je kind als tegen je baas? Hoe iemand communiceert is in hoge mate afhankelijk van de sociale context. In elke context heb je andere belangen, wat leid tot een ander soort communicatie. Veel van deze communicatiepatronen delen we zelfs met apen.

Verdelen we mensen in aparte groepen, met andere (mogelijk tegengestelde) belangen, dan ontstaan typische gedragspatronen. In de psychologie wordt dit ook wel het ingroup-outgroup effect genoemd: mensen uit de andere groep (outgroup) worden automatisch negatiever beoordeeld dan mensen uit onze eigen groep (ingroup). We zien hier ook veel negatieve patronen ontstaan in de communicatie tussen groepen, zoals geslotenheid, wantrouwen en vooroordelen. Allemaal patronen die vanuit een biologisch perspectief logisch zijn, maar in een organisatie ongewenst.

De afdelingen die ik gevraagd werd te helpen werken in aparte gebouwen, waardoor er weinig face-to-face contact is. Het werk in beide afdelingen verschilt daarbij sterk, waardoor het moeilijk is in de ander te verplaatsen. Daarbij hebben beide afdelingen vaak tegengestelde belangen. In een dergelijke situatie is het niet verwonderlijk dat er geen open en constructieve communicatie ontstaan.

In een situatie als deze is trainen dweilen met de kraan open. Beter is het om onderling vertrouwen en begrip te kweken, bijvoorbeeld door uitwisseling en gezamenlijke activiteiten. Neemt dit begrip en vertrouwen toe, dan veranderd de communicatie automatisch. Daar is geen enkele training voor nodig.

Communicatietraining die wel werkt?
Lees meer over instinct en competentie >>