Leiderschap moet terug naar de basis

mei 27, 2014

puppetLeiderschap is van nature een sociale functie en dient de groep. Willen we leiderschap laten werken in de toekomst, dan moeten we terug naar die basis en een aantal diepgewortelde overtuigingen rond leiderschap loslaten.

Lees de rest van dit artikel »

Advertenties

Waarom feedback zo verkeerd kan landen

mei 8, 2014

tennisFeedback is een voorwaarde voor de ontwikkeling van willekeurig welke competentie dan ook. Als leidinggevende is het daarom belangrijk goed feedback te kunnen geven. Dit is niet eenvoudig, feedback is niet voor niets een vast onderdeel van communicatie training. Toch wordt de manier waarop feedback wordt opgepikt , meer bepaald door wie het geeft en in welke situatie, dan hoe je het geeft. Hoe ga je hier mee om? 

 

Lees de rest van dit artikel »


Interview urban country club

april 17, 2011

(Jezelf) Dienen?

februari 28, 2011

Waarom dienend leiderschap zowel noodzakelijk als onwaarschijnlijk is.

Dienend leiderschap heeft de toekomst. De belangrijkste reden is het groeiend aandeel hoogopgeleide professionals op de werkvloer. Traditioneel leiderschap doet het slecht bij deze groep. Zij zijn vanuit zichzelf gemotiveerd en willen presteren. Zij willen geen leidinggevende die commandeert en controleert, maar iemand die zorgt dat ze optimaal kunnen presteren. Een leider die faciliteert en feitelijk dus steun biedt. Dienend leiderschap dus.

Hoe realiseren we dit type leiderschap? Op zoek naar antwoorden kom je vooral veel opleidingen tegen en artikelen over wat zo’n dienende leider allemaal moet kunnen en doen. De wetenschap laat echter zien dat dienend leiderschap in de basis geen vaardigheid is, maar een keuze.

Wie dienen we?
Gedrag wordt in de basis bepaald door belangen en in relaties bepaalt  macht wiens belangen worden behartigd. Heeft de leider de macht, dan kan hij de groep gebruiken om zijn eigen belangen te behartigen. De groep dient dan de leider. Dit soort verhoudingen zien we bij de meeste sociale diersoorten. Gorilla Bokito is de baas van zijn groep, hij krijgt alle vrouwtjes en de beste hapjes. Maar wat nu als de groep de macht heeft? De positie van de leider is dan afhankelijk van zijn waarde voor de groep. Hij zal de groep moeten dienen, anders verliest hij zijn positie. Dit is dienend leiderschap en dit type leiderschap is uniek voor mensen. Gedurende zeker 2 miljoen jaar was het de norm bij onze soort.

Waar komen dominante leiders vandaan?
Welke stijl een leider kiest, dominant of dienend, is vooral afhankelijk van wie, als het er op aankomt, de macht heeft. Onze voorouders hadden vrijwel geen middelen om macht uit te oefenen over een hele groep en dienend leiderschap was de norm  (uitleg). In moderne organisaties heeft de leidinggevende echter wel de touwtjes in handen. Hij doet de beoordeling en ongehoorzaamheid kan grond zijn voor ontslag. Het gevolg is een meer dominante stijl van leidinggeven. Dit is geen bewuste keuze en heeft weinig te maken met karakter. Het is een instinctieve keuze die elk van ons als leider automatisch en onbewust maakt. Een veelheid aan sociaal wetenschappelijk onderzoek laat zien dat wanneer we een iemand binnen de groep iets meer macht geven, dit direct tot meer dominant en minder sociaal gedrag leidt. De focus verschuift naar het eigen belang. Traditionele hiërarchische organisaties stimuleren zo dominant leiderschap.

Dominant leiderschap is niet altijd onwenselijk. In tijden van crisis accepteren mensen dit type leiderschap instinctief. Democratie is weinig functioneel in het heetst van de strijd, dan heb je een sterke leider nodig die directief leidt. Dominante leiders willen dit gegeven nog wel eens misbruiken om hun eigen positie in stand te houden. Ze creëren een sfeer van crisis die hun leiderschap rechtvaardigt. Dit is de manier waarop dictators als Mubarrak decennialang aan de macht zijn gebleven. In organisaties zien we iets soortgelijks. De toenemende druk op kort- termijnresultaten creëert een soort kunstmatige crisis die om directief leiderschap schreeuwt. De dominante leider doet het goed in deze situatie.

Mooie woorden
Recent woonde ik een symposium over leiderschap bij. Een aantal wetenschappers en leiders van grote organisaties spraken hier over dienend leiderschap. De wetenschappers lieten aan de hand van voorbeelden en experimenten zien dat de stijl van leidinggeven (dienend versus dominant) vooral bepaald wordt door de situatie (bijvoorbeeld schaarste of aanwezigheid van machtsmiddelen). De leiders vertelden op hun beurt over hoe zij in hun eigen organisaties luisterden naar hun mensen en zich ten dienste van de organisatie opstelden. In de paneldiscussie tussen de leiders ging het vooral over wat zo’n dienende leider allemaal moet kunnen en doen. Het punt dat de wetenschappers eerder maakten werd volledig genegeerd. Biologisch gezien niet geheel onbegrijpelijk.

De reden waarom Bokito in 2007 uitbrak en een vrouw zwaar toetakelde was dat de vrouw hem langdurig bleef aankijken (in een poging telepathisch contact te maken). Voor het dominante mannetje Bokito was dit een directe bedreiging van zijn dominante positie. Wie macht heeft, heeft een fundamenteel biologisch belang hier aan vast te houden. Dit simpele gegeven maakt het onwaarschijnlijk dat leiders echt gaan doen wat noodzakelijk is om dienend leiderschap te realiseren. De meeste leiders sturen hun managers liever naar een cursus dan de machtsstructuren aan te tasten waar zij uiteindelijk zelf van profiteren. Zolang leiders liever mooie woorden spreken over dienend leiderschap dan het noodzakelijke te doen is echt dienend leiderschap onwaarschijnlijk..

De wetenschap laat echter zien dat dienend leiderschap in de basis geen vaardigheid is, maar een keuze.

Presentatie natuurlijk leiden

februari 14, 2011

Hoe is leiderschap ontstaan en wat betekent dit voor ons? Korte presentatie op Darwinworks >>


Natuurlijk leiderschap

november 25, 2010

Darwinworks werkt

september 21, 2010

Een nieuw initiatief waarin de evolutionaire benadering praktisch wordt toegepast om organisaties te helpen meer uit mensen te halen.

Bezoek de site: http://www.darwinworks.nl