Stop denk doe

november 10, 2014

sddWeet je wat belangrijk is en handel je er ook daadwerkelijk naar? Dit essentiële element van persoonlijk leiderschap is belangrijk in alles van afvallen tot het verbeteren van relaties en carrière. Dat dit in de praktijk een uitdaging is voor mensen blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat de overgrote meerderheid van mensen niet in staat is de goede voornemens voor het nieuwe jaar waar te maken. Adaptieve zelfregulatie (hierna: AZR) is een methode voor persoonlijk leiderschap gebaseerd op moderne wetenschappelijke inzichten. Dit artikel geeft een kort overzicht van deze nieuwe methode.

Lees de rest van dit artikel »

Advertenties

Leiderschap moet terug naar de basis

mei 27, 2014

puppetLeiderschap is van nature een sociale functie en dient de groep. Willen we leiderschap laten werken in de toekomst, dan moeten we terug naar die basis en een aantal diepgewortelde overtuigingen rond leiderschap loslaten.

Lees de rest van dit artikel »


Waarom feedback zo verkeerd kan landen

mei 8, 2014

tennisFeedback is een voorwaarde voor de ontwikkeling van willekeurig welke competentie dan ook. Als leidinggevende is het daarom belangrijk goed feedback te kunnen geven. Dit is niet eenvoudig, feedback is niet voor niets een vast onderdeel van communicatie training. Toch wordt de manier waarop feedback wordt opgepikt , meer bepaald door wie het geeft en in welke situatie, dan hoe je het geeft. Hoe ga je hier mee om? 

 

Lees de rest van dit artikel »


Veranderen moeilijk?

oktober 10, 2011

Veranderen is moeilijk, daar lijkt iedereen het over eens. Wilskracht, motivatie en geloof in jezelf worden daarom vaak gezien als de sleutel tot succes. Wetenschappelijk onderzoek suggereert echter dat ons vertrouwen op wilskracht en motivatie juist een oorzaak van falen kan zijn. Met inzicht en een goede aanpak kom je uiteindelijk verder.

Jos wil het echt anders doen. Hij is 30 kilo te zwaar en zit nu in een gevarenzone. Zelf verklaart hij zijn overgewicht vanuit aanleg en het feit dat hij de 40 is gepasseerd. Dat hij de kilo’s er niet af krijgt ziet hij vooral als een gebrek aan wilskracht en discipline.

Veel mensen worstelen met hun gewicht. De oorzaak is dat onze hersenen verkeerd reageren op de wereld om ons heen. Ons brein is geprogrammeerd met een sterke voorkeur voor zoet, zout en vet eten. Deze voorkeur hielp onze voorouders de juiste keuzes te maken, maar is in onze moderne situatie (met een overvloed aan zoet, zout en vet eten) desastreus. Het probleem van Jos is in de basis menselijk. Maar er speelt meer in zijn situatie.

> Jos zit vaak op de weg en neemt in het moment beslissingen wat waar te eten. Wanneer je op deze manier keuzes maakt krijgt de aangeboren (default) voorkeur vaker de overhand.
> Hoe meer dikke mensen je in je omgeving hebt, hoe kleiner de kans dat je afvalt. In de sociale omgeving van Jos is overgewicht de norm.
> Jos heeft inderdaad aanleg om dik te worden. Aanleg is net als de andere omstandigheden geen oorzaak, maar wel een belangrijke invloed.

In elk aspect van ons leven worden onze keuzes en gedrag ongemerkt gevormd door dit type invloeden. Veranderen is moeilijk wanneer wat je wilt ingaat tegen deze invloeden. Dit zien we ook in het voorbeeld van Jos: alles duwt hem richting overgewicht. De oplossing ligt dan niet in nog harder willen.

Wilskracht faalt
Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar wilskracht. Een belangrijke conclusie is dat wilskracht net als spierkracht beperkt is, zowel in duur als hoeveelheid. Gebruik je het teveel, dan neemt de kracht uiteindelijk af. Is je veranderstrategie gebaseerd op wilskracht, dan is het slechts een kwestie van tijd voor je faalt. Jos baseert zijn hele aanpak op wilskracht, met als gevolg het bekende jojo-effect. Hij begint enthousiast en vastberaden, maar na een tijdje verwatert het en valt hij terug in zijn oude gedrag. Als hij dan weer schrikt van de weegschaal doet hij een nieuwe poging.

Een meer succesvolle methode is het krachtenspel te veranderen. Wanneer Jos begrijpt hoe zijn gedrag ontstaat kan hij maatregelen nemen om hem minder gevoelig te maken voor verleiding. Twee eenvoudige maatregelen zijn bijvoorbeeld het eten beter plannen (mensen maken dan over het algemeen betere keuzes) en vaker (kleinere porties) te eten. In plaats van proberen sterker te zijn kunnen we ons zo  ook richten op de krachten die ons gedrag vormen. De laatste benadering is uiteindelijk effectiever (al zal de eerste vaak op korte termijn beter lijken).

Onzichtbare krachten
Wat zijn die onzichtbare krachten precies? In de eerste plaats zijn het triggers waar ons brein instinctief (dwz automatisch en onbewust) op reageert. Dit varieert van voedsel tot relaties. Met name de evolutionaire psychologie geeft ons steeds meer inzicht in welke triggers wat voor type gedrag veroorzaken. Aanleg en ontwikkeling creëert weer variaties in deze reactiepatronen, zoals Jos die verkeerde eetpatronen heeft ontwikkeld en meer aanleg heeft om vet op te slaan. Door de juiste vragen te stellen kunnen we inzicht krijgen in deze interne en externe invloeden op gedrag. Vervolgens kunnen we dan gaan nadenken over hoe die invloeden om te vormen zodat ze de verandering ondersteunen in plaats van saboteren. Zo krijgt wilskracht een echte kans op slagen.

In de 3BC methode (3BC staat voor Brain Based Behavioural Change) worden een zestal invloeden onderscheiden, drie intern en drie extern. Lees hier meer over deze methode >>


Brain Based Behavioural Change (3BC)

oktober 10, 2011

De 3BC methode is een methode voor gedragsverandering gebaseerd op de nieuwste inzichten in de evolutie van het brein. 3BC staat voor Brain Based Behavioural Change. Het is een methode die handvatten biedt voor elk type gedragsverandering, of het nu gaat om meer werkplezier creëren of om beter omgaan met angsten.

 

De evolutie van het brein
De biologische functie van het brein is het realiseren van evolutionaire belangen. Een dier moet bijvoorbeeld gevaren, voedsel en partners herkennen (zaken dus die evolutionair belangrijk zijn) en op al deze zaken reageren. Hier heeft het hersenen voor. Bij de mens zijn deze evolutionaire belangen vooral sociaal en we spreken dan over sociaal evolutionaire belangen (SEB’s). SEB’s zijn zeer breed en omvatten onder meer waardering, acceptatie, eerlijkheid en reputatie.

Ons brein zit zo in elkaar dat het realiseren van SEB’s tot positieve gevoelens leidt en terwijl de frustratie van SEB’s negatieve gevoelens veroorzaakt. Goede relaties zijn bijvoorbeeld een van de belangrijkste voorspellers van welzijn. Elke verandervraag hangt in de basis samen met frustratie van SEB’s. Een populaire verandervraag is bijvoorbeeld meer assertief te worden, wat direct samenhangt met frustratie van het belang van sociale positie.

Er zijn vele redenen waardoor frustratie kan ontstaan. De 3BC methode onderscheid een aantal interne en externe invloeden die ons gedrag vormen en zo bepalen hoe we onze SEB’s invullen. Interne invloeden hangen vooral samen met onze eigen aanleg en ontwikkeling, externe invloeden met omstandigheden waar ons brein automatisch (en vaak onbewust) op reageert (een voorbeeld).

Veranderen van gedrag
Om gedrag te veranderen doorlopen we vier stappen:
1.    Analyse: inzicht krijgen in de belangen en in de invloeden die de frustratie veroorzaken.
2.    Doel: op basis van het inzicht in belangen wordt een veranderdoel geformuleerd.
3.    Plan: plannen hoe de invloeden die de frustratie veroorzaken zo om te vormen dat de weg vrij komt voor verandering.
4.    Actie: aan de slag.
Verandering wordt in de 3BC methode gezien als een evolutionair proces, op elk moment kan teruggegaan worden naar een van de voorgaande stappen.

Voordelen
Veel methoden richten zich op een enkele invloed op gedrag, zoals aanleg (kernkwaliteiten), denkpatronen (NLP) of relaties (familiesystemen). De 3BC methode kijkt op een fundamenteler niveau naar gedrag om van daaruit direct in te zoomen op de alleen die invloeden die echt relevant zijn. Soms ligt het bijvoorbeeld niet aan denkpatronen, zoek je toch het antwoord daar dan wordt veranderen erg moeilijk. Deze benadering maakt de aanpak niet alleen effectiever, het stelt je ook in staat de methoden die je al gebruikt beter te plaatsen en effectiever toe te passen.

De 3BC methode sluit aan bij nieuwe ontwikkelingen in de wetenschap. De methode heeft zo een solide basis, maar wordt ook continu gevoed door nieuwe ontwikkelingen.

Kijk hier voor de nieuwe cursus!


Opgelicht door de eigenwaarde maffia

april 22, 2011

Waarom we beter in vaardigheden kunnen investeren dan in zelfvertrouwen.

Carla kon wel wat zelfvertrouwen gebruiken. Als office manager liet ze regelmatig over zich heen lopen. Op aanraden van een collega besloot ze een NLP cursus te volgen. Hier leerde ze positief denken over zichzelf en zich te bevrijden van negatieve overtuigingen. Ze wandelde over hete kolen en ging na de cursus blakend van zelfvertrouwen aan de slag. Een paar maanden later vroeg ik haar of de cursus veel voor haar had veranderd. Ze keek me even verward aan. Welke cursus? O, ja die. Nee, het is gewoon weer een beetje hetzelfde.

De kracht van self-esteem
Het lijkt zo logisch: wanneer iemand gelooft in zichzelf is hij beter in staat zijn doelen te realiseren. Andersom kan elk falen worden verklaard vanuit een gebrek aan eigenwaarde. Voor veel coaches, hulpverleners en therapeuten is eigenwaarde (self-esteem) dan ook de heilige graal. Als dit verbeterd wordt, lossen alle problemen vanzelf op, van criminaliteit tot slecht functionerende verkopers. Geloof in jezelf als oplossing voor alle problemen van de wereld.

Het belang van eigenwaarde is een dogma voor veel mensen-helpers. Maar misschien kunnen we het beter een dwangneurose noemen. Er zijn duizenden wetenschappelijke onderzoeken uitgevoerd naar self-esteem en al die onderzoeken hebben eigenlijk weinig opgeleverd. In een inventarisatie van 15.000 studies concludeerden de wetenschappers dat self-esteem geen enkel consistent effect heeft. Desondanks blijven de mensen-helpers vasthouden aan het belang ervan. Beetje neurotisch.

Oorzaak of gevolg?
Wat is eigenwaarde? Een aantal wetenschappers vergelijkt eigenwaarde met de snelheidsmeter van een auto. Wanneer je gas geeft gaat de auto sneller en de snelheidsmeter omhoog. Je kunt natuurlijk ook handmatig de snelheidsmeter verschuiven, maar daar gaat de auto niet sneller van. Eigenwaarde is volgens deze wetenschappers een indicatie van je sociale waarde. Wanneer je sociaal effectief bent en kan bijdragen, heb je sociale waarde en daardoor een gevoel van eigenwaarde. Maar je eigenwaarde verhogen geeft je andersom geen sociale waarde.

Terug naar Carla. Zij voelt zich onzeker en staat zwak in haar rol. Inhoudelijk is ze goed, maar om effectief te zijn in haar rol moet ze ook sociaal effectief zijn. Het betekent dat ze goed moet kunnen omgaan met mensen die haar onder druk zetten en soms mensen teleur moet stellen. Waar Carla veel meer aan heeft dan eigenwaarde zijn specifieke sociale vaardigheden. Ze moet leren op een effectieve manier om te gaan met de sociale uitdagingen waar zij voor staat. Wordt ze effectiever, dan neemt haar zelfvertrouwen vanzelf toe.

Waar voor uw geld?
Na de hete hete kolen te hebben overwonnen voelt Carla zich vol zelfvertrouwen. Er is echter niets structureel veranderd, ze heeft geen vaardigheden ontwikkeld om effectiever om te gaan met mensen. Na korte tijd is daarom alles weer terug bij het oude. Dit is het type oplossingen waar de eigenwaarde maffia in grossiert: ze geven een goed gevoel op korte termijn, maar weinig rendement op de lange. Voor de klant lijkt de cursus waar voor zijn geld te leveren en hij gaat weer over op de orde van de dag. En waarom moeilijk doen, een goed gevoel is toch ook wat waard?

Mogelijk kost het goede gevoel u meer dan het cursusgeld. Het kunstmatig verhogen van de eigenwaarde kan mensen minder effectief maken. Artsen die een hoge dunk van zichzelf hebben maken meer fouten, evenals beurshandelaren. Een verontrustend voorbeeld zien we in Amerika, het beloofde land van de eigenwaarde maffia. Eigenwaarde en prestaties op scholen volgen sinds enkele decennia een tegengestelde ontwikkeling. Neem wiskunde. Het vertrouwen in het eigen kunnen (math self-esteem) is sterk toegenomen in de laatste 20 jaar, het niveau van wiskunde prestaties is in diezelfde periode sterk afgenomen. You do the math!


To NLP or not…

januari 29, 2011

Mijn eerste kennismaking met NLP was toen ik na mijn studie ging werken. Neurolinguïstisch programmeren deden ze, mijn nieuwe collega’s. Een fractie van een seconde dacht ik met vakgenoten te maken te hebben. Mijn eigen achtergrond is cognitieve- en neuropsychologie, dus daar zat in ieder geval een linguïstische overlap. De term NLP kwam mij echter onzinnig over, een oneigenlijk gebruik van wetenschappelijke termen om iets mooier te laten lijken dan het is. Mijn nieuwe collega’s leken echter grote waarde te hechten aan deze methode, dus besloot ik mij over mijn eerste scepsis heen te zetten.

Ik begon te begrijpen waarom mijn collega’s zo enthousiast waren. NLP is een duidelijk methode met een aantal praktische technieken waar de beoefenaar mee in de weer kan. En er wordt een belangrijk punt gemaakt: onze overtuigingen vormen onze perceptie van de wereld en onszelf. Je bewust worden van waarom je op een bepaalde manier denkt en hoe je anders kunt denken is cruciaal voor persoonlijke verandering. Het blootleggen van overtuigingen en denkpatronen (modellen, schema’s etc.) vormt ook een centraal element in cognitieve therapie. Hier vond ik ook veel herkenning. Niet vreemd, want NLP is immers ook ontstaan vanuit de cognitieve psychologie.

De maakbare mens
NLP is zo’n 40 jaar geleden ontstaan in de beginfase van de cognitieve psychologie, een tijd waarin het idee van maakbaarheid hoogtij vierde. Het heersende dogma (overtuiging!) was dat alles is aangeleerd. Taal (het linguïstische) speelde hier een belangrijke rol in. Volgens verschillende denkers vormt taal onze realiteit. Zo zouden er bijvoorbeeld volkeren zijn die bepaalde kleuren niet zien omdat ze er de woorden niet voor hebben. Het is een optimistische overtuiging, het betekent dat we onszelf kunnen verbeteren en onze realiteit kunnen veranderen.  Een mooi voorbeeld zag ik laatst in de film Shallow Hal (2001). NLP exponent Tony Robbins, die in de film zichzelf speelt, legt de hoofdpersoon (de oppervlakkige Hal) uit dat ons schoonheidsideaal aangeleerd is en iets dat we kunnen veranderen.

Neuro-evolutie
De wetenschap heeft niet stilgestaan sinds NLP zo’n 40 jaar geleden zijn eigen weg ging. Vooral in de laatste 20 jaar heeft hersenonderzoek en het toepassen van evolutionaire principes in de psychologie tot een revolutie geleid in het denken over de menselijke geest. We weten onder meer dat ook mensen die geen woord voor de kleur rood hebben, wel degelijk de kleur rood zien. We weten ook dat schoonheidsidealen (wat mannen en vrouwen daadwerkelijk aantrekkelijk vinden, niet wat modeontwerpers graag zien) bijzonder universeel zijn. Zo universeel zelfs dat je ze kunt uitdrukken in wiskundige formules. Hoe we informatie verwerken lijkt niet zozeer bepaald te worden door ons wereldbeeld, maar vooral door hoe evolutie onze hersenen heeft vormgegeven. Mensen hebben bijvoorbeeld een neiging naar het negatieve, negatieve informatie verwerken we sneller en onthouden we beter. Dit heeft niks te maken met een negatieve kijk die we aangeleerd hebben. Het komt dat op een fysiologisch niveau negatieve informatie een voorkeursbehandeling krijgt. Het zit in de fysieke structuur van de hersenen (uitleg).

Deze ingebouwde patronen zijn meer dan primitieve reacties, het kan een manier van kijken, interpreteren en voelen zijn. Dit soort structuren bepalen bijvoorbeeld wat we eerlijk vinden, waar we boos over worden, wat we vies vinden en wat we aantrekkelijk vinden. Dit soort patronen zijn ook niet linguïstisch. Ze bestonden al lang voordat mensen over taal beschikten en bevinden zich in delen van de hersenen waar taal niet komt. Je kunt hier niet neuro-linguïstisch tegenop programmeren. De mentale modellen die ons wereldbeeld vormen hebben slechts invloed op een beperkt deel van onze geest, de grote meerderheid van processen staat er los van. Dit alles wil overigens niet zeggen dat het geheel onveranderlijk is, het vergt alleen een andere aanpak dan NLP biedt (voorbeeld).

Onze programmering
Het corrigeren van overtuigingen en denkpatronen kan zeker bijdragen aan positieve veranderingen in je leven. NLP lijkt mij hiervoor echter niet de meest logische keuze. Wanneer ik wil weten hoe psychologische processen werken (en daar hebben we het tenslotte over), wend ik mij tot de psychologie. Hier vind ik meer en meer accurate kennis over denkprocessen en communicatie dan waar dan ook. Dat de meeste leken dit niet doet verbaast mij overigens niet. De psychologie doet weinig om wetenschappelijke kennis op een begrijpelijke en praktische manier naar buiten te brengen (zoals NLP dat wel doet!). De meeste praktijkpsychologen (zoals therapeuten en organisatiepsychologen) zijn daarbij wetenschappelijk slecht onderlegd. Veel organisatiepsychologen die ik ken hangen ook NLP aan. Het ligt niet aan u dus.

Veel van de aannames van NLP zijn aantoonbaar onjuist (zoals zintuiglijk representatie systemen), andere werken aantoonbaar niet (zoals spiegelen, wat een tegengesteld effect blijkt te hebben – uitleg). Maar dat alles deert adepten meestal niet, want waar het natuurlijk om gaat is dat het werkt. Of zoals de oprichters Grinder en Bandler zelf schreven: “We zijn niet bepaald geïnteresseerd in wat waar is. Alleen wat bruikbaar is telt.” Maar dit is een uiterst problematische stelling. Adepten zien hun methode altijd werken. Artsen waren er ruim drieduizend jaar van overtuigt dat aderlaten een effectieve therapie is. Totdat iemand de moeite nam om het te onderzoeken, toen bleek het tegendeel. Artsen hadden die verkeerde overtuiging niet omdat ze dom, lui of van slechte wil waren. Wanneer we geloven dat iets werkt, zien we daar bevestiging van. Dit is gewoon hoe onze neurale netwerken geprogrammeerd zijn.

Kijk hier voor meer over brain based coaching