Evolutionair leiderschap bij de Baak

oktober 11, 2011

Recent heb ik bij de Baak een gesproken over evolutionaire leiderschapstheorie, een benadering van leiderschap vanuit de evolutionaire psychologie. Hier een bloemlezing van reacties van deelnemers. Lees meer >>

Advertenties

Veranderen moeilijk?

oktober 10, 2011

Veranderen is moeilijk, daar lijkt iedereen het over eens. Wilskracht, motivatie en geloof in jezelf worden daarom vaak gezien als de sleutel tot succes. Wetenschappelijk onderzoek suggereert echter dat ons vertrouwen op wilskracht en motivatie juist een oorzaak van falen kan zijn. Met inzicht en een goede aanpak kom je uiteindelijk verder.

Jos wil het echt anders doen. Hij is 30 kilo te zwaar en zit nu in een gevarenzone. Zelf verklaart hij zijn overgewicht vanuit aanleg en het feit dat hij de 40 is gepasseerd. Dat hij de kilo’s er niet af krijgt ziet hij vooral als een gebrek aan wilskracht en discipline.

Veel mensen worstelen met hun gewicht. De oorzaak is dat onze hersenen verkeerd reageren op de wereld om ons heen. Ons brein is geprogrammeerd met een sterke voorkeur voor zoet, zout en vet eten. Deze voorkeur hielp onze voorouders de juiste keuzes te maken, maar is in onze moderne situatie (met een overvloed aan zoet, zout en vet eten) desastreus. Het probleem van Jos is in de basis menselijk. Maar er speelt meer in zijn situatie.

> Jos zit vaak op de weg en neemt in het moment beslissingen wat waar te eten. Wanneer je op deze manier keuzes maakt krijgt de aangeboren (default) voorkeur vaker de overhand.
> Hoe meer dikke mensen je in je omgeving hebt, hoe kleiner de kans dat je afvalt. In de sociale omgeving van Jos is overgewicht de norm.
> Jos heeft inderdaad aanleg om dik te worden. Aanleg is net als de andere omstandigheden geen oorzaak, maar wel een belangrijke invloed.

In elk aspect van ons leven worden onze keuzes en gedrag ongemerkt gevormd door dit type invloeden. Veranderen is moeilijk wanneer wat je wilt ingaat tegen deze invloeden. Dit zien we ook in het voorbeeld van Jos: alles duwt hem richting overgewicht. De oplossing ligt dan niet in nog harder willen.

Wilskracht faalt
Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar wilskracht. Een belangrijke conclusie is dat wilskracht net als spierkracht beperkt is, zowel in duur als hoeveelheid. Gebruik je het teveel, dan neemt de kracht uiteindelijk af. Is je veranderstrategie gebaseerd op wilskracht, dan is het slechts een kwestie van tijd voor je faalt. Jos baseert zijn hele aanpak op wilskracht, met als gevolg het bekende jojo-effect. Hij begint enthousiast en vastberaden, maar na een tijdje verwatert het en valt hij terug in zijn oude gedrag. Als hij dan weer schrikt van de weegschaal doet hij een nieuwe poging.

Een meer succesvolle methode is het krachtenspel te veranderen. Wanneer Jos begrijpt hoe zijn gedrag ontstaat kan hij maatregelen nemen om hem minder gevoelig te maken voor verleiding. Twee eenvoudige maatregelen zijn bijvoorbeeld het eten beter plannen (mensen maken dan over het algemeen betere keuzes) en vaker (kleinere porties) te eten. In plaats van proberen sterker te zijn kunnen we ons zo  ook richten op de krachten die ons gedrag vormen. De laatste benadering is uiteindelijk effectiever (al zal de eerste vaak op korte termijn beter lijken).

Onzichtbare krachten
Wat zijn die onzichtbare krachten precies? In de eerste plaats zijn het triggers waar ons brein instinctief (dwz automatisch en onbewust) op reageert. Dit varieert van voedsel tot relaties. Met name de evolutionaire psychologie geeft ons steeds meer inzicht in welke triggers wat voor type gedrag veroorzaken. Aanleg en ontwikkeling creëert weer variaties in deze reactiepatronen, zoals Jos die verkeerde eetpatronen heeft ontwikkeld en meer aanleg heeft om vet op te slaan. Door de juiste vragen te stellen kunnen we inzicht krijgen in deze interne en externe invloeden op gedrag. Vervolgens kunnen we dan gaan nadenken over hoe die invloeden om te vormen zodat ze de verandering ondersteunen in plaats van saboteren. Zo krijgt wilskracht een echte kans op slagen.

In de 3BC methode (3BC staat voor Brain Based Behavioural Change) worden een zestal invloeden onderscheiden, drie intern en drie extern. Lees hier meer over deze methode >>


Brain Based Behavioural Change (3BC)

oktober 10, 2011

De 3BC methode is een methode voor gedragsverandering gebaseerd op de nieuwste inzichten in de evolutie van het brein. 3BC staat voor Brain Based Behavioural Change. Het is een methode die handvatten biedt voor elk type gedragsverandering, of het nu gaat om meer werkplezier creëren of om beter omgaan met angsten.

 

De evolutie van het brein
De biologische functie van het brein is het realiseren van evolutionaire belangen. Een dier moet bijvoorbeeld gevaren, voedsel en partners herkennen (zaken dus die evolutionair belangrijk zijn) en op al deze zaken reageren. Hier heeft het hersenen voor. Bij de mens zijn deze evolutionaire belangen vooral sociaal en we spreken dan over sociaal evolutionaire belangen (SEB’s). SEB’s zijn zeer breed en omvatten onder meer waardering, acceptatie, eerlijkheid en reputatie.

Ons brein zit zo in elkaar dat het realiseren van SEB’s tot positieve gevoelens leidt en terwijl de frustratie van SEB’s negatieve gevoelens veroorzaakt. Goede relaties zijn bijvoorbeeld een van de belangrijkste voorspellers van welzijn. Elke verandervraag hangt in de basis samen met frustratie van SEB’s. Een populaire verandervraag is bijvoorbeeld meer assertief te worden, wat direct samenhangt met frustratie van het belang van sociale positie.

Er zijn vele redenen waardoor frustratie kan ontstaan. De 3BC methode onderscheid een aantal interne en externe invloeden die ons gedrag vormen en zo bepalen hoe we onze SEB’s invullen. Interne invloeden hangen vooral samen met onze eigen aanleg en ontwikkeling, externe invloeden met omstandigheden waar ons brein automatisch (en vaak onbewust) op reageert (een voorbeeld).

Veranderen van gedrag
Om gedrag te veranderen doorlopen we vier stappen:
1.    Analyse: inzicht krijgen in de belangen en in de invloeden die de frustratie veroorzaken.
2.    Doel: op basis van het inzicht in belangen wordt een veranderdoel geformuleerd.
3.    Plan: plannen hoe de invloeden die de frustratie veroorzaken zo om te vormen dat de weg vrij komt voor verandering.
4.    Actie: aan de slag.
Verandering wordt in de 3BC methode gezien als een evolutionair proces, op elk moment kan teruggegaan worden naar een van de voorgaande stappen.

Voordelen
Veel methoden richten zich op een enkele invloed op gedrag, zoals aanleg (kernkwaliteiten), denkpatronen (NLP) of relaties (familiesystemen). De 3BC methode kijkt op een fundamenteler niveau naar gedrag om van daaruit direct in te zoomen op de alleen die invloeden die echt relevant zijn. Soms ligt het bijvoorbeeld niet aan denkpatronen, zoek je toch het antwoord daar dan wordt veranderen erg moeilijk. Deze benadering maakt de aanpak niet alleen effectiever, het stelt je ook in staat de methoden die je al gebruikt beter te plaatsen en effectiever toe te passen.

De 3BC methode sluit aan bij nieuwe ontwikkelingen in de wetenschap. De methode heeft zo een solide basis, maar wordt ook continu gevoed door nieuwe ontwikkelingen.

Kijk hier voor de nieuwe cursus!